इयत्ता ३ ते ७, शिष्यवृत्ती, स्पर्धा परीक्षा, मराठी व्याकरण, गणित, बुद्धिमत्ता चाचण्या, ऑनलाइन सराव, प्रश्नसंच, PDF नोट्स, अभ्यास व मार्गदर्शन.
शुक्रवार, ६ फेब्रुवारी, २०२६
CTEET सराव संच 36 कोहलबर्ग
लॉरेन्स कोहलबर्ग – नैतिक विकास सिद्धांत (संक्षिप्त नोट्स)
1️⃣ कोहलबर्ग कोण होते?
अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ
नैतिक विकास (Moral Development) या विषयावर कार्य
पियाजे यांच्या संज्ञानात्मक विकास सिद्धांतावर आधारित सिद्धांत
2️⃣ कोहलबर्गचा सिद्धांत कशाबद्दल आहे?
👉 व्यक्ती योग्य–अयोग्य निर्णय कसा घेते
👉 नैतिक विचारांची पातळी वयासोबत कशी बदलते याचा अभ्यास
3️⃣ नैतिक विकासाचे स्तर व टप्पे
A) पूर्व-परंपरागत स्तर (Pre-Conventional Level)
(लहान मुले)
टप्पा 1 : दंड व आज्ञापालन
शिक्षा टाळण्यासाठी योग्य वर्तन
टप्पा 2 : स्वार्थप्रधान नैतिकता
“मला फायदा होतो तेच बरोबर”
B) परंपरागत स्तर (Conventional Level)
(मुले / किशोर)
टप्पा 3 : चांगले मूल नैतिकता
समाज/इतरांची मान्यता हवी
टप्पा 4 : कायदा व व्यवस्था
नियम, कायदे पाळणे आवश्यक
C) उत्तर-परंपरागत स्तर (Post-Conventional Level)
(कमी लोक पोहोचतात)
टप्पा 5 : सामाजिक करार
नियम बदलता येतात, मानवकल्याण महत्त्वाचे
टप्पा 6 : सार्वत्रिक नैतिक तत्त्वे
अंतःकरण, न्याय, मानवता सर्वोच्च
4️⃣ कोहलबर्गच्या सिद्धांताची वैशिष्ट्ये
नैतिक विकास तर्कशक्तीवर आधारित
विकास टप्प्याटप्प्याने होतो
सर्व व्यक्ती शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचत नाहीत
5️⃣ संशोधन पद्धत
नैतिक दुविधा (Moral Dilemma)
प्रसिद्ध उदाहरण : Heinz Dilemma
6️⃣ शैक्षणिक महत्त्व
मूल्यशिक्षणासाठी उपयुक्त
चर्चा, वादविवाद, कथांद्वारे नैतिकता विकसित करता येते
शिक्षक मार्गदर्शकाची भूमिका बजावतो
7️⃣ मर्यादा (टीके)
भावनांचा विचार कमी
सांस्कृतिक फरक दुर्लक्षित
सर्वांसाठी समान लागू होत नाही
8️⃣ परीक्षेसाठी झटपट मुद्दे ⭐
नैतिक विकास सिद्धांत → कोहलबर्ग
स्तर → 3 | टप्पे → 6
आधार → तर्कशक्ती
Heinz Dilemma → नैतिक निर्णय
CTET Kohlberg Hard MCQ
याची सदस्यत्व घ्या:
टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
मानस शास्त्र
बालमानस शास्त्र व विकास या वर आधारित प्रश्न सोडवा त्या साठी खालील लिंक वर कीलक करा https://wayground.com/embed/quiz/6a0e923ba0b32abf15e13...
-
१. ज्या संख्येला दोनने नि:शेष भाग जातो, त्या संख्येला काय म्हणतात? A) विषम संख्या B) सम संख्या C...
-
विभाग १: म्हणी व शब्दसंपत्ती १. आनंद या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता? A) दुख B) वेदना C)...
-
प्रश्न १ 5 + 5 × 5 = ? A) 50 B) 30 C) 25 D) 15 ...
Amruta Somn ath Palve
उत्तर द्याहटवा