छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जीवनावर प्रश्नमंजुषा

🚩 शिवजयंती विशेष प्रश्नमंजुषा 🚩

भाऊसाहेब सर एज्युकेशनल प्लॅटफॉर्म

---

1. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला? A) रायगड B) शिवनेरी C) राजगड D) प्रतापगड

उत्तर: B) शिवनेरी. १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर जवळील या किल्ल्यावर महाराजांचा जन्म झाला.

2. स्वराज्याची पहिली राजधानी कोणती होती? A) रायगड B) सिंहगड C) राजगड D) पन्हाळगड

उत्तर: C) राजगड. महाराजांनी सुमारे २६ वर्षे राजगडावरून स्वराज्याचा कारभार पाहिला.

3. शिवाजी महाराजांनी वयाच्या १६ व्या वर्षी कोणता किल्ला जिंकून स्वराज्याचे तोरण बांधले? A) तोरणा B) प्रतापगड C) लोहगड D) शिवनेरी

उत्तर: A) तोरणा. या किल्ल्याचे नाव नंतर महाराजांनी 'प्रचंडगड' असे ठेवले.

4. महाराजांच्या घोड्याचे नाव काय होते? A) चेतक B) बादल C) कृष्णा D) पवन

उत्तर: C) कृष्णा. महाराजांकडे अनेक घोडे होते, त्यापैकी 'कृष्णा' हे नाव प्रसिद्ध आहे.

5. 'अफझल खानाचा वध' कोणत्या किल्ल्याच्या पायथ्याशी झाला? A) प्रतापगड B) रायगड C) विशाळगड D) पुरंदर

उत्तर: A) प्रतापगड. १० नोव्हेंबर १६५९ रोजी महाराजांनी खानाचा गर्व उतरवला.

6. स्वराज्याचे मुख्य पंतप्रधान कोण होते? (अष्टप्रधान मंडळ) A) हंबीरराव मोहिते B) मोरो त्रिंबक पिंगळे C) अण्णाजी दत्तो D) रामचंद्र डबीर

उत्तर: B) मोरो त्रिंबक पिंगळे. हे स्वराज्याचे पहिले 'पेशवे' (पंतप्रधान) होते.

7. 'गड आला पण सिंह गेला' हे वाक्य महाराजांनी कोणासाठी वापरले? A) बाजीप्रभू देशपांडे B) मुरारबाजी देशपांडे C) तानाजी मालुसरे D) जीवा महाला

उत्तर: C) तानाजी मालुसरे. सिंहगड जिंकताना तानाजींना वीरमरण आले.

8. शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला? A) 1670 B) 1674 C) 1680 D) 1666

उत्तर: B) 1674. ६ जून १६७४ रोजी रायगडावर विधीवत राज्याभिषेक झाला.

9. 'पावनखिंड' ही वीरगाथा कोणत्या लढाईशी संबंधित आहे? A) विशाळगड मोहीम B) उंबरखिंड C) सुरत स्वारी D) साल्हेरची लढाई

उत्तर: A) विशाळगड मोहीम. बाजीप्रभूंनी महाराजांना सुरक्षित पोहोचवण्यासाठी खिंड लढवली.

10. महाराजांच्या आईचे नाव काय होते? A) सोयराबाई B) जिजाबाई C) सईबाई D) पुतळाबाई

उत्तर: B) जिजाबाई. राजमाता जिजाऊंनी महाराजांवर उत्तम संस्कार केले.

11. स्वराज्याचे आरमार (Navy) प्रमुखांपैकी एक महत्त्वाचे नाव सांगा. A) कान्होजी आंग्रे B) तानाजी मालुसरे C) बाजी पासलकर D) कोंडाजी फर्जंद

उत्तर: A) कान्होजी आंग्रे. महाराजांना 'भारतीय आरमाराचे जनक' मानले जाते.

12. शिवाजी महाराजांनी शाहिस्तेखानाची बोटे कोठे छाटली? A) शनिवारवाडा B) लाल महाल C) आगाखान पॅलेस D) केळकर संग्रहालय

उत्तर: B) लाल महाल. पुण्यात धाडसी हल्ला करून महाराजांनी खानाला पळवून लावले.

13. 'प्रतिपच्चंद्रलेखेव...' हा श्लोक कशावर कोरलेला आहे? A) रायगडाच्या दरवाजावर B) शिवमुद्रेवर (राजमुद्रा) C) सोन्याच्या नाण्यावर D) तलवारवर

उत्तर: B) शिवमुद्रेवर. ही स्वराज्याची ओळख आणि संकल्पना सांगणारी मुद्रा आहे.

14. महाराजांनी आग्रा येथून सुटका करून घेताना कोणाला स्वतःच्या जागी झोपवले होते? A) मदारी मेहतर B) हिरोजी फर्जंद C) तानाजी D) सूर्याजी

उत्तर: B) हिरोजी फर्जंद. त्यांनी स्वतःचा जीव धोक्यात घालून महाराजांना सुटण्यास मदत केली.

15. 'शिवा काशीद' यांनी कोणत्या प्रसंगी प्राणांचे बलिदान दिले? A) आग्रा सुटका B) पन्हाळगड वेढा C) सुरत स्वारी D) दक्षिण दिग्विजय

उत्तर: B) पन्हाळगड वेढा. प्रति-शिवाजी बनून त्यांनी शत्रूची दिशाभूल केली.

16. शिवाजी महाराजांच्या वडिलांचे नाव काय होते? A) मालोजीराजे B) शहाजीराजे C) संभाजीराजे D) बाबाजीराजे

उत्तर: B) शहाजीराजे. ते स्वतः एक महापराक्रमी सरदार होते.

17. 'सिंधुदुर्ग' हा जलदुर्ग महाराजांनी कोठे बांधला? A) रत्नागिरी B) मालवण C) अलिबाग D) जंजिरा

उत्तर: B) मालवण. कुरटे बेटावर हा किल्ला बांधण्यात आला.

18. 'वेडात मराठे वीर दौडले सात' हे कोणाच्या पराक्रमावर आधारित आहे? A) प्रतापराव गुजर B) हंबीरराव मोहिते C) तानाजी D) बाजीप्रभू

उत्तर: A) प्रतापराव गुजर. त्यांनी अवघ्या ७ मावळ्यांसह शत्रूवर हल्ला केला.

19. महाराजांच्या गुप्तहेर खात्याचे प्रमुख कोण होते? A) बहिर्जी नाईक B) जीवा महाला C) बाजी पासलकर D) खंडोजी बल्लाळ

उत्तर: A) बहिर्जी नाईक. त्यांच्या अचूक माहितीमुळे अनेक मोहिमा यशस्वी झाल्या.

20. 'पुरंदरचा तह' कोणामध्ये झाला? A) अफझलखान व महाराज B) मिर्झाराजे जयसिंग व महाराज C) औरंगजेब व महाराज D) शाहिस्तेखान व महाराज

उत्तर: B) मिर्झाराजे जयसिंग व महाराज. १६६५ मध्ये हा प्रसिद्ध तह झाला.

21. शिवाजी महाराजांनी दक्षिण मोहिमेत कोणता महत्त्वाचा किल्ला जिंकला? A) जिंजी B) गोवळकोंडा C) तंजावर D) विजयपूर

उत्तर: A) जिंजी. तामिळनाडूतील हा किल्ला स्वराज्यात महत्त्वाचा ठरला.

22. महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळात 'न्यायाधीश' कोण होते? A) निराजी रावजी B) अण्णाजी दत्तो C) मोरेश्वर पंडितराव D) दत्ताजी वाकनीस

उत्तर: A) निराजी रावजी. न्यायदान खात्याची जबाबदारी त्यांच्याकडे होती.

23. 'पन्हाळगड' जिंकण्यासाठी कोणी आपल्या प्राणांची आहुती दिली? A) कोंडाजी फर्जंद B) बाजीप्रभू C) तानाजी D) फुलाजी प्रभू

उत्तर: A) कोंडाजी फर्जंद. अवघ्या ६० मावळ्यांसह त्यांनी पन्हाळा सर केला.

24. शिवाजी महाराजांच्या समाधीचे स्थळ कोणत्या किल्ल्यावर आहे? A) शिवनेरी B) रायगड C) प्रतापगड D) राजगड

उत्तर: B) रायगड. स्वराज्याची राजधानी रायगड येथे महाराजांची समाधी आहे.

25. महाराजांनी स्वराज्याच्या चलनासाठी कोणते नाणे पाडले होते? A) रुपया B) होन (सोन्याचे नाणे) C) दिनार D) मोहर

उत्तर: B) होन. राज्याभिषेकावेळी महाराजांनी स्वतःचे 'होन' आणि 'शिवराई' ही नाणी पाडली.

चाचणी पूर्ण! प्रमाणपत्र मिळवण्यासाठी तुमचे नाव लिहा:

🚩 जय जिजाऊ | जय शिवराय 🚩

सहभाग प्रमाणपत्र

प्रमाणित करण्यात येते की,

विद्यार्थ्याचे नाव

यांनी 'छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती विशेष प्रश्नमंजुषा' मध्ये
सक्रिय सहभाग घेऊन उत्तम यश संपादन केले आहे.
त्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी हार्दिक शुभेच्छा!

दिनांक: १८ फेब्रुवारी २०२६

भाऊसाहेब सर
संस्थापक