CTEET सराव संच 27 जान पियाजे

जॉन पियाजे : सोप्या नोट्स 1) ओळख जॉन पियाजे हे स्विस बालमानसशास्त्रज्ञ होते. ते संज्ञानात्मक विकास सिद्धांताचे जनक मानले जातात. त्यांनी मुलांच्या विचार करण्याच्या पद्धतीचा अभ्यास केला. 2) संज्ञानात्मक विकास म्हणजे काय? 👉 मुलांच्या बुद्धीचा, विचारांचा व समजुतीचा विकास म्हणजे संज्ञानात्मक विकास. 3) पियाजेचे मूलभूत विचार मुले स्वतः अनुभवातून शिकतात. शिकणे ही सक्रिय प्रक्रिया आहे. प्रत्येक मूल स्वतःच्या गतीने विकसित होते. 4) संज्ञानात्मक विकासाचे चार टप्पे ① संवेदी-गतिक अवस्था (0–2 वर्षे) इंद्रिये व हालचालींमधून शिकणे वस्तू नजरेआड गेल्या तरी अस्तित्वात असतात याची जाणीव (Object Permanence) ② पूर्व-संक्रियात्मक अवस्था (2–7 वर्षे) भाषा व कल्पनाशक्तीचा विकास स्वतःच्या दृष्टीकोनातून विचार (Egocentrism) तर्कशक्ती मर्यादित ③ संक्रियात्मक अवस्था (7–11 वर्षे) तर्कशुद्ध विचार सुरू वर्गीकरण, क्रम लावणे शक्य संख्येची जाणीव (Conservation) ④ औपचारिक संक्रियात्मक अवस्था (11 वर्षांवरील) अमूर्त विचार करण्याची क्षमता समस्या सोडविणे, अनुमान काढणे 5) पियाजेचे महत्त्वाचे संकल्पना समायोजन (Adaptation) समावेशन (Assimilation) समायोजन (Accommodation) संतुलन (Equilibration) 6) शिक्षणातील महत्त्व बालक-केंद्रित शिक्षण अनुभवाधारित शिक्षण शिक्षक मार्गदर्शकाची भूमिका 7) परीक्षेसाठी लक्षात ठेवावे पियाजे = संज्ञानात्मक विकास 4 टप्पे = वयानुसार विकास अनुभवातून शिकणे महत्त्वाचे

जॉन पियाजे – 20 MCQ Quiz

1) जॉन पियाजे कोण होते? समाजशास्त्रज्ञ बालमानसशास्त्रज्ञ अर्थशास्त्रज्ञ तत्त्वज्ञ

2) पियाजे कोणत्या देशाचे होते? फ्रान्स जर्मनी स्वित्झर्लंड इंग्लंड

3) पियाजे यांचा सिद्धांत कोणता? संज्ञानात्मक विकास सामाजिक विकास भावनिक विकास नैतिक विकास

4) संवेदी-गतिक अवस्था कोणत्या वयात? 2–7 वर्षे 7–11 वर्षे 11 वर्षांवरील 0–2 वर्षे

5) वस्तू स्थायित्व कोणत्या टप्प्यात येते? पूर्व-संक्रियात्मक संवेदी-गतिक संक्रियात्मक औपचारिक

6) अहंकेन्द्रित विचार कोणत्या अवस्थेत? संवेदी-गतिक पूर्व-संक्रियात्मक संक्रियात्मक औपचारिक

7) संक्रियात्मक अवस्था कोणत्या वयात? 0–2 2–7 7–11 11+

8) अमूर्त विचार कोणत्या टप्प्यात? संवेदी-गतिक पूर्व-संक्रियात्मक संक्रियात्मक औपचारिक संक्रियात्मक

9) समावेशन (Assimilation) म्हणजे? नवीन अनुभव जुन्या ज्ञानात बसवणे जुने ज्ञान बदलणे विस्मरण निरीक्षण

10) समायोजन (Accommodation) म्हणजे? पाठांतर जुने ज्ञान बदलणे अनुकरण निरीक्षण

11) संतुलन (Equilibration) म्हणजे? गोंधळ विस्मरण मानसिक समतोल अनुकरण

12) पियाजे यांच्या मते मूल कसे शिकते? दंडाने अनुभवातून पाठांतराने भीतीने

13) पियाजे यांच्या सिद्धांतात किती टप्पे आहेत? 3 4 5 6

14) पियाजे यांच्या मते शिक्षकाची भूमिका? हुकूमशहा परीक्षक मार्गदर्शक शिस्तपालक

15) संज्ञानात्मक विकास म्हणजे? शारीरिक वाढ विचार व बुद्धीचा विकास भावनिक वाढ सामाजिक वाढ

16) औपचारिक संक्रियात्मक अवस्था कधी सुरू होते? 11 वर्षांनंतर 7 वर्षांनंतर 5 वर्षांनंतर 2 वर्षांनंतर

17) पियाजे यांचा सिद्धांत कशावर आधारित आहे? शिक्षक बालक अभ्यासक्रम परीक्षा

18) संख्येची जाणीव कोणत्या अवस्थेत? पूर्व-संक्रियात्मक संक्रियात्मक संवेदी-गतिक औपचारिक

19) पियाजे यांच्या मते मूल कसे असते? सक्रिय शिकणारे निष्क्रिय भीत अवलंबून

20) पियाजे यांचा सिद्धांत कशासाठी उपयुक्त आहे? उद्योग राजकारण शिक्षण व्यापार