NMMS सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता: ८ वी | माध्यम: मराठी
एकूण प्रश्न: २५ (MAT + SAT नमूना)
विभाग १: बौद्धिक क्षमता चाचणी (MAT)
१. खालील संख्या मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या जागी कोणती संख्या येईल?
२, ५, १०, १७, ?
२, ५, १०, १७, ?
उत्तर: B) २६
स्पष्टीकरण: या मालिकेत क्रमवार विषम संख्या मिळवत गेले आहेत. (२+३=५, ५+५=१०, १०+७=१७). म्हणून पुढे १७+९ = २६ येईल.
स्पष्टीकरण: या मालिकेत क्रमवार विषम संख्या मिळवत गेले आहेत. (२+३=५, ५+५=१०, १०+७=१७). म्हणून पुढे १७+९ = २६ येईल.
२. समसंबंध ओळखा:
सूर्य : प्रकाश :: फूल : ?
सूर्य : प्रकाश :: फूल : ?
उत्तर: C) सुगंध
स्पष्टीकरण: ज्याप्रमाणे सूर्यापासून प्रकाश मिळतो, त्याप्रमाणे फुलापासून सुगंध मिळतो.
स्पष्टीकरण: ज्याप्रमाणे सूर्यापासून प्रकाश मिळतो, त्याप्रमाणे फुलापासून सुगंध मिळतो.
३. समसंबंध ओळखा:
६ : ३६ :: ९ : ?
६ : ३६ :: ९ : ?
उत्तर: C) ८१
स्पष्टीकरण: पहिली संख्या आणि तिचा वर्ग असा संबंध आहे. ६ चा वर्ग ३६, म्हणून ९ चा वर्ग ८१.
स्पष्टीकरण: पहिली संख्या आणि तिचा वर्ग असा संबंध आहे. ६ चा वर्ग ३६, म्हणून ९ चा वर्ग ८१.
४. विसंगत पद ओळखा:
उत्तर: C) बटाटा
स्पष्टीकरण: पेरू, सफरचंद आणि केळी ही फळे आहेत, तर बटाटा ही भाजी (कंदमूळ) आहे.
स्पष्टीकरण: पेरू, सफरचंद आणि केळी ही फळे आहेत, तर बटाटा ही भाजी (कंदमूळ) आहे.
५. एका सांकेतिक भाषेत BAD = 214 असे लिहितात, तर त्या भाषेत CAT = ?
उत्तर: A) 3120
स्पष्टीकरण: अक्षरांचा इंग्रजी वर्णमालेतील क्रमांक घेतला आहे. B=2, A=1, D=4 (BAD=214). त्याचप्रमाणे C=3, A=1, T=20 (CAT=3120).
स्पष्टीकरण: अक्षरांचा इंग्रजी वर्णमालेतील क्रमांक घेतला आहे. B=2, A=1, D=4 (BAD=214). त्याचप्रमाणे C=3, A=1, T=20 (CAT=3120).
६. रमेश उत्तरेकडे ४ किमी चालत गेला, तिथून उजवीकडे वळून ३ किमी चालला. तर तो मूळ ठिकाणापासून किती अंतरावर आहे?
उत्तर: B) ५ किमी
स्पष्टीकरण: येथे पायथागोरसचा सिद्धांत वापरावा लागेल. (कर्ण² = पाया² + उंची²). अंतर² = ४² + ३² = १६ + ९ = २५. २५ चे वर्गमूळ ५ किमी.
स्पष्टीकरण: येथे पायथागोरसचा सिद्धांत वापरावा लागेल. (कर्ण² = पाया² + उंची²). अंतर² = ४² + ३² = १६ + ९ = २५. २५ चे वर्गमूळ ५ किमी.
७. A ही B ची बहीण आहे. C ही B ची आई आहे. तर A चे C शी नाते काय?
उत्तर: C) मुलगी
स्पष्टीकरण: A आणि B भावंडे आहेत आणि C ही B ची आई आहे, याचा अर्थ C ही A ची सुद्धा आई आहे. म्हणून A ही C ची मुलगी आहे.
स्पष्टीकरण: A आणि B भावंडे आहेत आणि C ही B ची आई आहे, याचा अर्थ C ही A ची सुद्धा आई आहे. म्हणून A ही C ची मुलगी आहे.
८. अक्षर मालिका पूर्ण करा: AZ, CX, EV, ?
उत्तर: A) GT
स्पष्टीकरण: पहिले अक्षर एक सोडून एक पुढे जात आहे (A, C, E, G...). दुसरे अक्षर एक सोडून एक मागे जात आहे (Z, X, V, T...).
स्पष्टीकरण: पहिले अक्षर एक सोडून एक पुढे जात आहे (A, C, E, G...). दुसरे अक्षर एक सोडून एक मागे जात आहे (Z, X, V, T...).
९. जर '+' म्हणजे '×', '-' म्हणजे '÷', '×' म्हणजे '+', आणि '÷' म्हणजे '-' असेल, तर:
८ ÷ ४ × २ + ५ = ?
८ ÷ ४ × २ + ५ = ?
उत्तर: B) १४
स्पष्टीकरण: चिन्हे बदलून समीकरण असे होईल: ८ - ४ + २ × ५. कंचेभागुबेव नियमानुसार आधी गुणाकार: ८ - ४ + १०. नंतर बेरीज/वजाबाकी: ४ + १० = १४.
स्पष्टीकरण: चिन्हे बदलून समीकरण असे होईल: ८ - ४ + २ × ५. कंचेभागुबेव नियमानुसार आधी गुणाकार: ८ - ४ + १०. नंतर बेरीज/वजाबाकी: ४ + १० = १४.
१०. 'वाहन, कार, बस' या शब्दांसाठी योग्य वेन आकृतीचा संबंध कोणता असेल? (कल्पना करा)
उत्तर: B) एका मोठ्या वर्तुळात दोन छोटी वेगळी वर्तुळे
स्पष्टीकरण: 'वाहन' हा मुख्य गट आहे. 'कार' आणि 'बस' हे दोन्ही वाहनाचे प्रकार आहेत, पण ते एकमेकांपेक्षा वेगळे आहेत. म्हणून मोठ्या 'वाहन' वर्तुळात 'कार' आणि 'बस' ची दोन वेगळी वर्तुळे येतील.
स्पष्टीकरण: 'वाहन' हा मुख्य गट आहे. 'कार' आणि 'बस' हे दोन्ही वाहनाचे प्रकार आहेत, पण ते एकमेकांपेक्षा वेगळे आहेत. म्हणून मोठ्या 'वाहन' वर्तुळात 'कार' आणि 'बस' ची दोन वेगळी वर्तुळे येतील.
विभाग २: शालेय क्षमता चाचणी (SAT) - विज्ञान, समाजशास्त्र, गणित
११. (विज्ञान) पेशीचे 'उर्जाकेंद्र' (Power House) कोणाला म्हणतात?
उत्तर: B) तंतुकणिका
स्पष्टीकरण: तंतुकणिकांमध्ये पेशीसाठी आवश्यक ऊर्जा (ATP स्वरूपात) निर्माण केली जाते, म्हणून त्यांना पेशीचे उर्जाकेंद्र म्हणतात.
स्पष्टीकरण: तंतुकणिकांमध्ये पेशीसाठी आवश्यक ऊर्जा (ATP स्वरूपात) निर्माण केली जाते, म्हणून त्यांना पेशीचे उर्जाकेंद्र म्हणतात.
१२. (विज्ञान) खालीलपैकी कोणता धातू कक्ष तापमानाला द्रव अवस्थेत असतो?
उत्तर: C) पारा (मर्क्युरी)
स्पष्टीकरण: पारा हा एकमेव धातू आहे जो सामान्य तापमानाला द्रव अवस्थेत आढळतो.
स्पष्टीकरण: पारा हा एकमेव धातू आहे जो सामान्य तापमानाला द्रव अवस्थेत आढळतो.
१३. (विज्ञान) आम्लारी (Base) पदार्थाची चव कशी असते?
उत्तर: B) तुरट/कडू
स्पष्टीकरण: आम्ल पदार्थांची चव आंबट असते, तर आम्लारी पदार्थांची चव तुरट किंवा कडू असते (उदा. साबण, खाण्याचा सोडा).
स्पष्टीकरण: आम्ल पदार्थांची चव आंबट असते, तर आम्लारी पदार्थांची चव तुरट किंवा कडू असते (उदा. साबण, खाण्याचा सोडा).
१४. (विज्ञान) ध्वनीचे प्रसारण खालीलपैकी कशातून सर्वात वेगाने होते?
उत्तर: A) स्थायू
स्पष्टीकरण: ध्वनीच्या प्रसारणासाठी माध्यमाची गरज असते. स्थायू माध्यमात कण खूप जवळ असतात, त्यामुळे ध्वनीचा वेग स्थायूंमध्ये सर्वाधिक असतो.
स्पष्टीकरण: ध्वनीच्या प्रसारणासाठी माध्यमाची गरज असते. स्थायू माध्यमात कण खूप जवळ असतात, त्यामुळे ध्वनीचा वेग स्थायूंमध्ये सर्वाधिक असतो.
१५. (विज्ञान) वातावरणात सर्वात जास्त प्रमाण कोणत्या वायूचे आहे?
उत्तर: C) नायट्रोजन
स्पष्टीकरण: वातावरणात नायट्रोजनचे प्रमाण सुमारे ७८% आहे, जे सर्वाधिक आहे. ऑक्सिजन सुमारे २१% आहे.
स्पष्टीकरण: वातावरणात नायट्रोजनचे प्रमाण सुमारे ७८% आहे, जे सर्वाधिक आहे. ऑक्सिजन सुमारे २१% आहे.
१६. (इतिहास) 'स्वराज्य माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच' ही गर्जना कोणी केली?
उत्तर: B) लोकमान्य टिळक
स्पष्टीकरण: भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात लोकमान्य टिळकांनी हे प्रसिद्ध विधान केले होते.
स्पष्टीकरण: भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात लोकमान्य टिळकांनी हे प्रसिद्ध विधान केले होते.
१७. (इतिहास) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या गडावर झाला?
उत्तर: C) रायगड
स्पष्टीकरण: ६ जून १६७४ रोजी रायगडावर छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक सोहळा संपन्न झाला.
स्पष्टीकरण: ६ जून १६७४ रोजी रायगडावर छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक सोहळा संपन्न झाला.
१८. (नागरिकशास्त्र) भारतीय संविधानाचे शिल्पकार कोणाला म्हणतात?
उत्तर: C) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे संविधान मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते आणि संविधानाच्या निर्मितीत त्यांचे योगदान सर्वाधिक आहे.
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे संविधान मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते आणि संविधानाच्या निर्मितीत त्यांचे योगदान सर्वाधिक आहे.
१९. (भूगोल) पृथ्वीच्या स्वतःभोवती फिरण्याच्या गतीला काय म्हणतात?
उत्तर: B) परिवलन
स्पष्टीकरण: पृथ्वीच्या स्वतःभोवती फिरण्याला 'परिवलन' (Rotation) म्हणतात, ज्यामुळे दिवस-रात्र होतात. सूर्याभोवती फिरण्याला 'परिभ्रमण' (Revolution) म्हणतात.
स्पष्टीकरण: पृथ्वीच्या स्वतःभोवती फिरण्याला 'परिवलन' (Rotation) म्हणतात, ज्यामुळे दिवस-रात्र होतात. सूर्याभोवती फिरण्याला 'परिभ्रमण' (Revolution) म्हणतात.
२०. (भूगोल) ग्रॅनाइट हा कोणत्या प्रकारचा खडक आहे?
उत्तर: A) अग्निजन्य खडक
स्पष्टीकरण: लाव्हारस थंड होऊन तयार झालेल्या खडकांना अग्निजन्य खडक म्हणतात. ग्रॅनाइट आणि बेसाल्ट ही याची उदाहरणे आहेत.
स्पष्टीकरण: लाव्हारस थंड होऊन तयार झालेल्या खडकांना अग्निजन्य खडक म्हणतात. ग्रॅनाइट आणि बेसाल्ट ही याची उदाहरणे आहेत.
२१. (गणित) किंमत काढा: २³ × २² = ?
उत्तर: B) २⁵
स्पष्टीकरण: घातांकाच्या नियमानुसार, पाया समान असताना गुणाकारात घातांकांची बेरीज होते. (aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ). म्हणून, २³⁺² = २⁵. (किंमत ३२).
स्पष्टीकरण: घातांकाच्या नियमानुसार, पाया समान असताना गुणाकारात घातांकांची बेरीज होते. (aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ). म्हणून, २³⁺² = २⁵. (किंमत ३२).
२२. (गणित) त्रिकोणाच्या तिन्ही कोनांच्या मापांची बेरीज किती असते?
उत्तर: B) १८०°
स्पष्टीकरण: कोणत्याही प्रकारच्या त्रिकोणाच्या तिन्ही आंतरकोनांच्या मापांची बेरीज नेहमी १८० अंश असते.
स्पष्टीकरण: कोणत्याही प्रकारच्या त्रिकोणाच्या तिन्ही आंतरकोनांच्या मापांची बेरीज नेहमी १८० अंश असते.
२३. (गणित) जर ३x + ५ = २०, तर x ची किंमत किती?
उत्तर: A) ५
स्पष्टीकरण: ३x = २० - ५
३x = १५
x = १५ / ३
x = ५.
स्पष्टीकरण: ३x = २० - ५
३x = १५
x = १५ / ३
x = ५.
२४. (गणित) काटकोन त्रिकोणात कर्णाचा वर्ग हा इतर दोन बाजूंच्या _____ इतका असतो. (पायथागोरस सिद्धांत)
उत्तर: C) वर्गांच्या बेरजे
स्पष्टीकरण: पायथागोरसच्या सिद्धांतानुसार: कर्ण² = पाया² + उंची² (इतर दोन बाजूंच्या वर्गांची बेरीज).
स्पष्टीकरण: पायथागोरसच्या सिद्धांतानुसार: कर्ण² = पाया² + उंची² (इतर दोन बाजूंच्या वर्गांची बेरीज).
२५. (गणित) १५ चा वर्ग किती?
उत्तर: A) २२५
स्पष्टीकरण: १५ × १५ = २२५.
स्पष्टीकरण: १५ × १५ = २२५.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा